POWIATOWY PROGRAM

PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU

ORAZ AKTYWIZACJI

LOKALNEGO RYNKU PRACY

na lata 2002-2006

MYŚLIBÓRZ 2002 ROK

WPROWADZENIE

Polskie społeczności regionalne stają przed koniecznością nabycia umiejętności programowania rozwoju swojego otoczenia. Wymaga to wszechstronnej wiedzy o kondycji „malej ojczyzny", jej słabościach, atutach, potrzebach i trudnościach rozwoju, jak również szansach pozyskania środków na poprawę jakości życia.

Opracowanie i wdrożenie programu jest jednym z najważniejszych zadań samorządu powiatowego. Program taki musi wynikać z dokładnej analizy stanu danego obszaru i zamieszkującej go społeczności. Ma odpowiadać na pytania związane z istniejącymi zagrożeniami, a przede wszystkim wskazywać cele, do osiągnięcia których zorganizowane działania będą dążyć.

Powiatowy program przeciwdziałania bezrobociu oraz aktywizacji lokalnego rynku pracy stanowi zbiór kierunków działań, których realizacja ma przyczynić się do produktywnego zatrudnienia, a więc także do ograniczenia bezrobocia i jego negatywnych skutków. Zawiera propozycje działań, głównie o charakterze edukacyjnym i gospodarczym.

Program przeciwdziałania bezrobociu oraz aktywizacji lokalnego rynku pracy musi być dokumentem wszechstronnym, uwzględniającym wszystkie aktualne i możliwe do przewidzenia społeczne i gospodarcze realia, w jakich będzie realizowany, ale na tyle jednak elastycznym, aby łatwo poddawał się koniecznym modyfikacjom. Program ten musi być również dokumentem zyskującym poparcie możliwie jak najszerszych, działających w powiecie sił politycznych i społecznych oraz pozyskującym sobie poparcie mieszkańców.

Program zakłada powiązanie obszarów wchodzących w skład powiatu myśliborskiego w spójny, wielofunkcyjny region o konkurencyjnej gospodarce, optymalnie wykorzystujący możliwości mieszkańców, warunki przyrodnicze, kulturowe oraz potencjał ekonomiczny. Musi integrować wokół założonych celów całą społeczność powiatu. Zadanie to wymaga ścisłej współpracy władz powiatu z samorządami lokalnymi oraz instytucjami gospodarczymi i organizacjami społecznymi, zainteresowanymi jego rozwojem. W tym kontekście praca nad programem jest zadaniem ciągłym, a jego przyjęcie do realizacji przez Radę Powiatu winno być traktowane jako zapoczątkowanie procesu jego realizacji. W tym znaczeniu rok 2002 powinien zostać potraktowany jako czas zasadniczych diagnoz, precyzowania celów i priorytetów powiatu myśliborskiego.

Program przeciwdziałania bezrobociu i aktywizacji lokalnego rynku pracy, przyjęty przez samorząd powiatu, jest m.in. sumą inicjatyw samorządów lokalnych i tej części społeczeństwa, której nie jest obojętne, w jakim powiecie będą mieszkać, pracować i odpoczywać. Tym samym jest on zadaniem dla wszystkich mieszkańców powiatu myśliborskiego.

DIAGNOZA

Powiat Myśliborski zajmuje obszar 1.186,71 km kw. i liczy 70.442 mieszkańców. Składa się z pięciu jednostek samorządowych, w śród których są trzy gminy miejsko - wiejskie Barlinek, Dębno, Myślibórz i dwie gminy wiejskie Boleszkowice i Nowogródek Pomorski, utworzony w 1999 roku wchodzi w skład WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO. Powiat Myśliborski położony jest na malowniczym Pojezierzu Myśliborskim i częściowo na Nizinie Gorzowskiej. Przez teren powiatu przepływa rzeka Myśla uchodząca do Odry w okolicach wsi Chlewice.

Ludność w wieku produkcyjnym i nieprodukcyjnym w powiecie myśliborskim, stan na 31grudzień 2000r. przedstawia tabela:

Z ogólnej liczby mieszkańców 41.793 osoby zamieszkują na terenie miast, a 28.172 osoby zamieszkują tereny wiejskie, co stanowi 40,2 % ogółu mieszkańców.

Odsetek mieszkańców wsi w gminach miejsko - wiejskiej jest zróżnicowany i wynosi :

- Barlinek 5.250 osób tj. 25,9 % ogólnej liczby mieszkańców,

- Dębno 6.982 osoby tj. 32,7 % ogólnej liczby mieszkańców,

- Myślibórz 9.396 osób tj. 43,0 % ogólnej liczby mieszkańców.

Mieszkańcy wsi stanowią 29 % ludności w wieku produkcyjnym, co oznacza, że co trzecia osoba czynna zawodowo zamieszkuje na wsi.

Wysoki udział mieszkańców wsi w ogólnej liczbie mieszkańców świadczy o rolniczym charakterze naszego powiatu.

Z ogólnej liczby mieszkańców powiatu myśliborskiego 19.125 osób pracuje w gospodarce narodowej i rolnictwie indywidualnym.

Strukturę zatrudnionych w powiecie myśliborskim, stan na dzień 31.12.2000r. przedstawia tabela:

Pracujący mieszkańcy powiatu stanowią 27,3 % ogółu mieszkańców i 44,5 % osób w wieku produkcyjnym. Zatrudnieni w rolnictwie indywidualnym stanowią 12,2 % ogółu osób w wieku produkcyjnym i 27,4 % ogółu osób zatrudnionych.

Rolniczy charakter naszego rejonu odzwierciedla się także w strukturze osób bezrobotnych, co jest skutkiem likwidacji nadmiaru siły roboczej, zwłaszcza na wsi i w rolnictwie. Przebieg procesów transformacji gospodarki oraz różna intensywność tych procesów, spowodowały znaczne różnice rozwoju regionów powiatu oraz zaostrzyły nierównomierność w zatrudnieniu i społeczną dolegliwość bezrobocia. Ze względu na intensywne przekształcenia własnościowe byłych PGR oraz wzmożonej redukcji zatrudnienia i upadku przedsiębiorstw państwowych powstała sytuacja wręcz kryzysowa - bardzo wysoka stopa bezrobocia i degradacja społeczna mieszkańców wsi.

Liczbę bezrobotnych naszego powiatu ze względu na miejsce zamieszkania w latach 1997-2001 przedstawia tabela:

Z analizy danych wynika ,iż udział bezrobotnych zamieszkałych na wsi w ogólnej liczbie bezrobotnych, w ostatnich latach kształtował się średnio na

poziomie 45,7% i był wyższy niż udział mieszkańców wsi w ogólnej liczbie mieszkańców powiatu / 40,2%/. Dowodzi to, że bezrobocie na wsi występuje z większym natężeniem niż w mieście. Na ten stan rzeczy złożyło się wiele przyczyn, z których na plan pierwszy wysuwają się następujące:

Wskaźniki bezrobocia w latach 1997-2001 wg. stanów na dzień 31 grudnia każdego roku:

Obserwowany w ostatnich latach wzrost bezrobocia pozwala mówić o drugiej fali bezrobocia. Jest to zjawisko niepokojące i bardzo złożone pod względem przyczyn. Rodzi też wiele wyzwań, które należy podjąć przygotowując i wdrażając odpowiednie strategie, które winny łączyć ekonomiczne i społeczne podejście do polityki prozatrudnieniowej, a w okresie wchodzenia do Unii Europejskiej - odpowiadać metodologii przyjętej w krajach członkowskich.

Niepokoi również utrwalanie się struktury bezrobocia według parametru wykształcenia przedstawionej w poniższej tabeli:.

Bezrobotni z wykształceniem podstawowym stanowią średnio 40,1% ogólnej populacji bezrobotnych, natomiast średnio 34% to bezrobotni z wykształceniem zasadniczym zawodowym, 24,6% stanowią osoby posiadające wykształcenie średnie ogólne, zawodowe i policealne. Na przestrzeni 5 lat odsetek bezrobotnych z wykształceniem podstawowym, zawodowym i średnim utrzymuje się praktycznie na tym samym poziomie. Natomiast obserwuje się znaczny przyrost osób z wykształceniem wyższym ( w trakcie badanych 5 lat zaobserwowano wzrost o 78%).

Strukturę bezrobocia według parametru wieku w latach 1997-2001 przedstawia poniższa tabela:

Z analizy danych wynika , iż niepokojąco stabilne jest bezrobocie wśród osób młodych, wchodzących na rynek pracy i dopiero rozpoczynających karierę zawodową ( do 24 roku życia ) - 28,6 % i stosunkowo młodych ( do 34 roku życia) - 27,6%. Łącznie bezrobotni do 34 roku życia stanowią średnio 53,2% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych.

Nieznaczny odsetek bezrobotnych stanowią osoby niepełnoletnie, jak również osoby starsze, po 60 roku życia. Potwierdzeniem powyższej tezy jest analiza osób bezrobotnych wg posiadanego stażu pracy, z której jednoznacznie wynika , iż największą grupę osób bezrobotnych ( 48,3%) stanowią osoby rozpoczynające życie zawodowe, legitymujące się stażem pracy do 10 lat. Natomiast aż 18,2 % to osoby nigdy nie pracujące. W grupie tej dominują absolwenci szkół. Ograniczenie zatrudnienia absolwentów szkół ponadpodstawowych to jedna ze stron przyczyn bezrobocia , która ma liczne uwarunkowania społeczno gospodarcze m. innymi :

Problem stanowią też postawy samej młodzieży wobec bezrobocia, preferowane wartości, plany i aspiracje zawodowe, oczekiwania w stosunku do państwa i służb zatrudnienia.

Strukturę bezrobotnych według posiadanego stażu pracy w latach1997-2001 przedstawia tabela:

Wśród absolwentów szkół ponadpodstawowych, posiadających podstawową wiedzę o zjawisku bezrobocia, zaobserwowano małą aktywność w poszukiwaniu pracy. Jak wynika z doświadczeń Powiatowego Urzędu Pracy, takie zachowanie młodzieży może być wynikiem:

Z ankiet, prowadzonych przez Powiatowy Urząd Pracy wynika ponadto, że młodzi ludzie są przekonani o posiadaniu wysokich kwalifikacji zawodowych, posiadają wysokie aspiracje i prezentują postawy roszczeniowe, które nie mają przeważnie związku z ich rzeczywistymi umiejętnościami. Pracodawcy natomiast oczekują od zatrudnionego pracownika nie tylko wiedzy teoretycznej, ale także umiejętności praktycznych i doświadczenia w wykonywaniu pracy na określonym stanowisku. Zarysowuje się więc wyraźna rozbieżność pomiędzy umiejętnościami i predyspozycjami zawodowymi młodzieży, a wymaganiami stawianymi przez pracodawców, warunkującymi zatrudnienie pracownika.

Strukturę bezrobocia według wg czasu pozostawania bez pracy w latach 1997-2001 przedstawia tabela:

Z analizy osób bezrobotnych wg parametru czasu pozostawania bez pracy jednoznacznie wynika, iż stale rośnie grupa długotrwale bezrobotnych (pozostających bez pracy pow. 12 m-cy).W końcu 2001r. długotrwale b bezrobotni stanowili 49,1% ogółu zarejestrowanych w tej grupie dominują osoby bez stażu pracy i ze stażem pracy do 1 roku (58,0 %), osoby z wykształceniem podstawowym i zawodowym ( 38,5%). Długotrwałe bezrobocie dotyczy głównie osób o małej aktywności zawodowej, niskich kwalifikacjach zawodowych oraz niskiej mobilności przestrzennej.

Długoterminowe bezrobocie w naszym powiecie ma charakter strukturalny i jest wynikiem :

Liczbę bezrobotnych kobiet w latach 1997-2001 przedstawia poniższa tabela:

Dane wskazują na to, że kobiety bardziej niż mężczyźni narażone są na utratę pracy lub jej brak w trakcie trudnej sytuacji gospodarczej. Pogląd, że kobieta posiada niższe predyspozycje niż mężczyźni do wykonywania większości zawodów, rzutuje na jej pozycję na rynku pracy. Czynniki kulturowe - przekonanie o „rodzinnej funkcji kobiety „ - odgrywają tu również znaczną rolę . Tradycyjny model rodziny, w której kobieta odpowiada w całości za gospodarstwo domowe , a praca mężczyzny stanowi jedyne źródło dochodu, jest już przestarzały. Dochody z pracy nie są już tak pewne i stabilne jak w przeszłości. W wyniku czego kobiety często zmuszone są do poszukiwania jakiejkolwiek pracy w celu zasilenia rodzinnego budżetu.

Kobiety stanowią największą grupę (62,4%0) wśród osób oczekujących na pracę powyżej 12 m-cy, a w tej grupie dominują kobiety z wykształceniem podstawowym ( 40,2%) . Reasumując powyższe, aktywizacja tej grupy jest zadaniem niebywale trudnym.

Pełna analiza danych pozwala na jednoznaczne określenie głównych cech charakterystycznych dla bezrobocia w powiecie myśliborskim:

CELE I DZIAŁANIA

na lata 2002 - 2006

Cele, priorytety i zadania powiatowego PROGRAMU PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ LOKALNEGO RYNKU PRACY w znacznej części zbieżne są z PROGRAMEM WSPIERANIA PRZEDS1ĘBIORCZOŚC1, WZROSTU INNOWACYJNOŚCI GOSPODARKI l ZWALCZANIA BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM, co pozwoli na angażowanie środków z wielu źródeł finansowania i racjonalne ich wykorzystanie. Takie ujęcie programu, pozwoli na wykorzystanie dla ich realizacji inicjatyw samorządów i lokalnych organizacji w kreowaniu pozytywnych zmian w funkcjonowaniu powiatu myśliborskiego i rozwiązywaniu lokalnych problemów.

„ PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU I AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ LOKALNEGO RYNKU PRACY”

CEL STRATEGICZNY: STWORZENIE WARUNKÓW DLA ROZWOJU MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW

Pobudzenie przedsiębiorczości stanowi podstawowy czynnik przyspieszający powstawanie nowych miejsc pracy. Najszybciej i najłatwiej można tworzyć nowe miejsca pracy w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Dlatego też konieczna jest zmiana przepisów prawnych oraz ułatwienie dostępu do kredytów umożliwiających powstanie i rozwój tego sektora gospodarki. Opracowany program wskazuje na obszary działań koniecznych do podjęcia w celu stworzenia w powiecie warunków do wzrostu gospodarczego w oparciu o już funkcjonujące instrumenty i zaprojektowanie koniecznych działań wywołujących wzrost przedsiębiorczości i innowacyjności gospodarki powiatu.

CELE OPERACYJNE:

DZIAŁANIA:

CEL STRATEGICZNY: STWORZENIE WARUNKÓW DLA ROZWOJU MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW

OPIS DZIAŁAŃ

Celem powyższych działań jest zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego bezrobotnym oraz przygotowanie ich do ponownego włączenia w proces pracy. Nie należy zakładać, że aktualnie dostępne instrumenty polityki rynku pracy są w pełni dostosowane do sytuacji masowego, trwałego bezrobocia. Walka z bezrobociem powinna być prowadzona głownie w sferze ekonomicznej, natomiast działania w sferze społecznej jedynie ją wspierają i uzupełniają.

Działalność w zakresie poradnictwa zawodowego i klubów pracy ma na celu przygotowanie osób bezrobotnych do :

Właściwe przygotowanie i zdobycie umiejętności nowoczesnych technik poszukiwania pracy w ramach programu doradztwa zawodowego i klubów pracy pozwala bezrobotnym powrócić na rynek pracy i uzyskać zatrudnienie.

Powołany zostanie w celu udzielania poręczeń kredytów przeznaczonych na:

W funduszu muszą uczestniczyć samorządy powiatu i gmin, przy współudziale, których tworzony jest fundusz poręczeń kredytowych. W tym celu rady powiatu i rady gmin muszą podjąć stosowne uchwały.

Zmiany strukturalne wymuszają na podmiotach rynku pracy podjęcie efektywnych działań w kierunku dopasowania się do nowych warunków pracy. Obserwuje się, iż ogólnie wzrasta zapotrzebowanie na kadrę wysokokwalifikowaną nie tylko ze względu na jej kwalifikacje czysto zawodowe, ale rośnie również zapotrzebowanie na ludzi, którzy prezentują zupełnie inną jak dotychczas postawę wobec pracy, odznaczają pełną dyspozycyjnością, aktywnością zawodową i osobistą. Wzrasta zapotrzebowanie na pracowników posiadających więcej niż jeden zawód. Biorąc pod uwagę wyżej wymienione zjawiska, należy stwierdzić, że obok elastycznie działającego szkolnictwa stacjonarnego - winien funkcjonować sprawny system poradnictwa zawodowego oraz system podnoszenia kwalifikacji zawodowych - kształcenia ustawicznego. Pojmowany jest on jako podnoszenie kwalifikacji osób dorosłych, przede wszystkim jako modernizacja wykształcenia i umożliwienie człowiekowi wciągu całego życia nadążanie za dynamicznym rozwojem cywilizacji. Podwyższenie jakości posiadanych umiejętności zwiększa szansę zatrudnienia jest przesłanką do rozwoju gospodarczego. Nieodzownym elementem gospodarki rynkowej jest proces ciągłego obserwowania zjawisk zachodzących na rynku pracy, następnie formułowanie ocen, wniosków i spostrzeżeń dla systemu kształcenia w procesie edukacji młodzieży, dorosłych i szkolenia bezrobotnych.

Wraz ze wzrostem bezrobocia pogłębiają się nierówności społeczne i ekonomiczne, narasta ubóstwo czynniki te mają bezpośredni wpływ na ograniczoną dostępność oświaty, szczególnie niepublicznej. Niepokojącym zjawiskiem staje się także wzrost liczby długotrwale bezrobotnych. Są to najczęściej osoby z wykształceniem podstawowym , o niskich kwalifikacjach zawodowych, mieszkańcy wsi ( w tym byli pracownicy PGR) oraz kobiety. Osoby te, aby wejść ponownie na rynek pracy, muszą się albo przekwalifikować, albo uzupełnić lub zmodernizować swoje dotychczasowe kwalifikacje zawodowe. Dla dużej części bezrobotnych jedyną możliwością aktywizacji zawodowej będzie skorzystanie z oferty edukacyjnej, przede wszystkim z kształcenia kursowego. Szczególnie wieś pilnie wymaga modernizacji i to we wszystkich aspektach. Chodzi o osiągnięcie takich standardów cywilizacyjnych i ekonomicznych, które umożliwiałby mieszkańcom wsi aktywne uczestnictwo w życiu gospodarczym i społecznym. Zła sytuacja dochodowa rodzin wiejskich rodzi wielorakie skutki - w szczególności obniża poziom ich życia, co rodzi konflikty natury społecznej oraz zmniejsza możliwości finansowania edukacji młodzieży wiejskiej powodując głęboko sięgające zapóźnienia cywilizacyjne.

VI. Promocja powiatu.

Stworzenie warunków dla rozwoju powiatu , polegających na podjęciu działań koordynujących wysiłki wszystkich instytucji i organizacji w tworzeniu systemu wspierania i wspomagania procesów inwestycyjnych i decyzji lokalizacyjnych. Powyższe działania przyczynią do zrównoważonego rozwoju naszego powiatu.

PROPOZYCJE ZMIAN

DO

POWIATOWEGO PROGRAMU

PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU

ORAZ

AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY

na lata 2002 - 2006

MYŚLIBÓRZ 2003 ROK

Rocznik Statystyczny 2001 rok - Województwo Zachodniopomorskie Tom II, grudzień 2001r.

19